Acılı Yemek Yemenin Faydaları ve Zararları Nelerdir?

Adana'dan Antep'e, Urfa'dan Hatay'a acı, Türkiye mutfağının vazgeçilmezi. Acılık hissini veren madde kapsaisin; aslında bir tat değil, dil ve boğazdaki ısı reseptörlerini uyaran bir uyarıcı. Bu uyarı vücutta gerçek etkiler yaratıyor: bir kısmı faydalı, bir kısmı ise hassas kişiler için sorunlu.

Acılı Yemenin Faydaları

Birinci fayda dolaşım ve metabolizma. Kapsaisin, kısa süreli olarak vücut ısısını ve enerji harcamasını yükseltir. Etki mütevazıdır ancak düzenli acı tüketenlerde iştah kontrolüne katkı sağladığı bildiriliyor.

İkincisi ağrı kesici etki. Kapsaisin, sinir uçlarındaki ağrı iletimini zamanla azaltır; bu nedenle kas ve eklem ağrılarında kullanılan kremlerin içinde yer alır.

Üçüncüsü tuz ihtiyacının azalması. Acı ve baharat, yemeğin lezzetini artırdığı için daha az tuzla doyurucu bir tat elde edilir. Tansiyon hastaları için bu önemli bir avantajdır.

Dördüncüsü terleme yoluyla serinleme. Sıcak iklimlerde acılı mutfakların yaygın olması tesadüf değildir; terleme buharlaşırken vücut serinler. Yaz aylarında bu etkiyi tamamlayan başka bir alışkanlık daha vardır: soğuk duş almanın faydaları arasında sayılan ani serinleme, acı sonrası yükselen vücut ısısını hızla dengeler.

Zararları ve Dikkat Edilecek Noktalar

Birinci sorun reflü ve mide yanması. Kapsaisin, yemek borusu ile mide arasındaki kapağı gevşetir. Reflüsü olanlarda acılı yemek, gece boyu süren yanmaya yol açar.

İkincisi bağırsak hassasiyeti. Hassas bağırsak sendromu olanlarda acı; karın ağrısı, gaz ve ishali tetikler. Hemoroid şikâyeti bulunanlarda da yakınmaları artırabilir.

Üçüncüsü aşırı doz. Çok yüksek acılıktaki soslar ve "acı yeme yarışları", şiddetli kusma, karın ağrısı ve nadiren yemek borusu yırtığına kadar giden tablolara neden olmuştur. Acı, cesaret sınavı değildir.

Bir de temas ve alışkanlık tarafı var: taze acı biberi doğradıktan sonra elle göze dokunmak ciddi yanmaya yol açar. Ayrıca acı sevenlerde tolerans gelişir; kişi giderek daha acılı yemeye yönelir ve mide şikâyetleri sinsice artar. Ülser, gastrit ve mide ameliyatı geçmişi olanlar hekimlerine danışmalıdır.

Nasıl Tüketmeli?

Acıyı yavaş artırın; mide sizi uyarıyorsa geri çekilin. Aç karnına acılı yemekten kaçının, akşam geç saatte tercih etmeyin.

Ağız yandığında su içmeyin; kapsaisin yağda çözünür, su acıyı yayar. Süt, yoğurt ve ayran çok daha etkilidir. Biber doğrarken eldiven kullanın ya da ellerinizi bolca sabunla yıkayın.

Reflü, gastrit ya da hassas bağırsak şikâyetiniz varsa acıyı yemeğin içinde değil, yanında ayrı verin; böylece miktarı siz belirlersiniz. Çocuklara ve mide ilacı kullananlara acılı yemek zorlamayın.